EĞİTİMDE KUKLANIN YERİ

Kukla baş kısmında bir delik bulunan, genellikle kumaştan vücutlu, ellere takılarak manipüle edilebilen oyuncak bebek şeklindeki figürlerdir (Pickett, 2002).

Kuklalar, toplumun genelinde bir eğlence unsuru gibi görülse de aslında eğitimde de kullanım alanı yaratıcılığa bağlı olarak genişleyebilen bir materyaldir. Bu sebeple başta sözel dersler olmak üzere 7-12 yaş arası gruplarda kullanılması çok önemlidir. Bunun yanı sıra okul öncesi dönemdeki çocuklar için aileler de bundan faydalanabilir.

Kuklalar yoluyla yapılan canlandırma, çocukların ilgisini fazlasıyla çeker. Kukla ile canlandırma tekniği, kukla draması ve kukla tiyatrosunda kullanılır. Drama, perdenin olmaması ve kukla oynatmaya çocukların tamamının katılması yönüyle kukla tiyatrosundan ayrılır. Bu tür etkinliklerin en büyük artısı, izleyici grubunun dikkatinin en üst düzeye çıkarılabilmesidir. Ayrıca Türkçe dersinin kazanımları içinde de öğrencinin, kendisini şahıs ve varlık kadrosunun yerine koyarak seslendirme, canlandırma yapması yer almaktadır.

Çocuğun okulda geçirdiği zaman dilimi, onun kendisini ifade etme yeteneğinin gelişeceği ve yeni ortamlara girip sosyalleşeceği bir fırsattır. Bunları gerçekleştirmek için de belli bir öz güvene sahip olmalıdır. Bir kuklayı ellerine alan çocuklar kendilerini güvende hisseder ve daha rahat konuşur. Kukla canlandırma tekniğinde de öğrencilerin ses özellikleri ön plana çıkar. Bu durum, ses eğitimi için çok önemlidir. Ayrıca öğrenci, oynattığı kuklanın karakterine bürünerek hem empati kurar hem de utangaçsa kuklayı kendisine bir perde gibi kullanıp bu utangaçlığın önüne geçer.

“El kuklaları, ipli kukla, parmak kuklası” gibi çeşitleri olan bu kuklalar hazır olarak temin edilebileceği gibi öğrencilere de hazırlatılabilir. Görsel sanatlar branşı da böylece derse dahil edilerek disiplinler arası bir etkileşim gerçekleşir. Etkinlik için uygun olan bir tanesi seçilmelidir. Kuklalar, etkinlikler gerçekleştirilirken sınıfın her yerinden görülebilmeli ve yüzleri sınıfa dönük olmalıdır.

 Kuklalar genellikle Türkçe dersiyle ilişkilendirilse de aslında her derste kullanılabilirler. Türkçe dersinde cümlenin ögelerinin öğretiminde kuklaların nasıl kullanıldığından yola çıkılarak özgün uyarlamalarla her ders için bir materyal oluşturulabilir.                  

Eğitim – öğretimin somutlaştırılması adına yapılacak çalışmalardan biri olan kuklalar ne yazık ki “modern eğitim” kavramının içinde yeterince anılmamaktadır. Çağdaş eğitim sistemleri sadece bilgisayardan ibaret değildir ve olmamalıdır.

(Serbay KAYGANACIOĞLU – serbayk@egitimaskina.com)