ALTI ŞAPKALI DÜŞÜNME TEKNİĞİ

“Altı şapkalı düşünme tekniği nedir?” diye sorsak buna cevap verebilecek kitle az çok bellidir. Altı şapkalı düşünme tekniği eğitim uzmanları, öğretmenler ve hatta öğrenciler tarafından bile bilinen bir düşünme tekniğidir. Bu tekniğin amacı, durumu farklı bakış açılarıyla ele alarak farklılıkları görmek ve bu duruma yeni yorumlar getirebilmektir. Her ne kadar eğitim camiası içinde sıkça anılsa da altı şapkayı aile içinde veya iş hayatında kullanmak da mümkündür.

Tekniğin uygulanması basittir. Adından da anlaşılabileceği gibi birbirinden farklı renklerde olan altı adet şapka vardır. Bu şapkaları takan kişiler, durumu kendisindeki rengin bakış açısına göre değerlendirir.

Şapkalardaki Renklerin Özellikleri

Beyaz Şapka: “Boş sayfa” olarak da ele alınır. Tarafsızlığı gösterir. Durumu tarafsıza ele alıp ona göre değerlendirir. Bu şapkayı takan kişi de tarafsızca davranarak durumun her yönünü görmeye çalışır.

Kırmızı Şapka: “Ateş” olarak da bilinir. Düşünceye duygusallık katar. Durumun ön sezilere göre bir yaklaşımla ele alınmasını amaçlar.

Siyah Şapka: “Yargıç cübbesi” diye de bilinir. Olumsuzlukları gösteren bir şapkadır. Olaylara eleştirel ve karamsar bir gözle bakar. Alınacak bir kararın doğuracağı tehlikeleri ve riskleri belirtir.

Sarı Şapka: “Güneş” olarak da düşünülür. Olumlu ve iyimser düşünceyi temele alır. Yapıcı düşünmeyi temele almıştır.

Yeşil Şapka: “Bitki” olarak da bilinir. Yaratıcı düşünmeyi temele alır. Yenilikçi bir yaklaşımda bulunmayı, yeni fikirleri ve algılama biçimleri oluşturmayı amaçlar. Siyah ve sarı şapkaların ortaya koyduğu durumlara karşı yenilikler getirebilir.

Mavi Şapka: “Gökyüzü” olarak da bilinir. Olayları tüm yönleriyle analiz eder. Sonuçları düzenler, toplar ve karar verir. Diğer şapkaların düşüncelerini de değerlendirerek bir karar alır.

Anlattıklarımıza kısa bir örnek vermek gerekirse şunları ele alabiliriz:
Yapılacak bir nükleer santralle ilgili tartışma ortamı varsa siyah şapkalı kişi olumsuzlukları değerlendirirken sarı şapkalı kişi ise nükleer santralin getirisini aktarır. Başka bir örnek ise iş hayatından olsun. Bir şirketin elinde hotel inşa etmek için biri deniz kenarında biri de orman içinde olan iki arazi varsa bununla ilgili bir karara varılırken kırmızı şapka, durumu duygusal yönleriyle ele alırken yeşil şapka ise bu kararsızlığın sonlanması için yeni çözümler ortaya koyacaktır. Her iki durumda da tüm şapkalar fikir belirtip en sonunda mavi şapka bir karar verecektir.

Serbay KAYGANACIOĞLU (serbayk@egitimaskina.com)