Hititler, MÖ 17. yüzyıl dolaylarında Orta Anadolu’da merkezî bir devlet kurarak Yakın Doğu’nun başlıca siyasal güçlerinden biri hâline gelmiştir. Hitit hükümdarları ve yazmanları ülkelerini “Hatti Ülkesi”, konuştukları dili ise “Neşa kentinin dili” anlamına gelen Neşili adıyla tanımlamıştır.
Hint-Avrupa dil ailesine bağlı olan Hititçe, çivi yazısıyla belgelenmiş en eski Hint-Avrupa dillerinden biridir. Hititlerin Anadolu’ya hangi tarihte ve hangi güzergâh üzerinden geldikleri kesin olarak belirlenememiştir. Anadolu’da yazılı dönemin başlamasını sağlayan Asur Ticaret Kolonileri Çağı, Hitit devletinin kuruluş sürecini aydınlatan önemli belgeler bırakmıştır. Bu dönemde Kuşşara kralları Pithana ve Anitta, çevredeki kentleri egemenlikleri altında birleştirerek güçlü bir siyasal yapı oluşturmuştur. Hitit başkentinde bulunan Anitta Metni, Anitta’nın Neşa’yı ele geçirmesini ve Hattuşa’yı yıkarak kenti lanetlemesini anlatmaktadır. Birinci Hattuşili, bu lanete rağmen Hattuşa’yı yeniden iskân etmiş, burayı devletin başkenti yapmış ve Anadolu ile Kuzey Suriye’ye düzenlediği seferlerle krallığın sınırlarını genişletmiştir. Onun ardından tahta çıkan Birinci Murşili, Halep ve Babil’i ele geçirerek Hitit askerî gücünü Anadolu’nun dışına taşımıştır. Daha sonraki dönemde yaşanan taht kavgaları ve hükümdar cinayetleri devleti zayıflatınca Telipinu, krallık ailesindeki veraset düzenini belirleyen ünlü fermanını yayımlamıştır.
Hitit Devleti’nin başında kral bulunuyordu. Kraliçe de dinî törenlerde ve devlet yönetiminde etkiliydi. Halk tarım, hayvancılık ve ticaretle uğraşıyordu. Hitit ordusunda piyadeler ve savaş arabaları vardı. Hititler o dönem için gelişmiş sayılabilecek kanunlar hazırladı. Adaleti bu kanunlarla sağladılar. Farklı toplumların tanrılarını kabul ettikleri için ülkelerine “Bin Tanrılı Ülke” dendi. Yazılıkaya kabartmaları Hititlerin inançlarını günümüze taşıdı. Hattuşa’da bulunan tabletler onların tarihini, yasalarını ve günlük hayatını öğrenmemizi sağladı. Hititler Mısırlılarla Kadeş Savaşı’nı yaptı ve daha sonra bir barış antlaşması imzaladı. Devletleri milattan önce 1200 dolaylarında yıkıldı.
Tarihî eserler yönünden çok zengin olan Anadolu’da Hititler Dönemi’ne ait birçok eser vardır. En önemli olanları aşağıda belirttik.
- Hattuşa — Boğazkale, Çorum
- Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı — Boğazkale, Çorum
- Alacahöyük Sfenksli Kapı — Alaca, Çorum
- Eflatunpınar Hitit Su Anıtı — Beyşehir, Konya
- Fasıllar Anıtı — Beyşehir, Konya
- Fraktin Kaya Kabartması — Develi, Kayseri
- İmamkulu Kaya Kabartması — Tomarza, Kayseri
- İkinci Muvatalli Kabartması — Sirkeli, Ceyhan, Adana
- Karabel Kaya Kabartması — Kemalpaşa, İzmir
- İnandık Vazosu — Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara
Overlay1
Daha fazlası...
ÇATALHÖYÜK VE İLK YERLEŞİK YAŞAMIN İZLERİ
Bir Kadının Saklı Mevsimi-Kimberley Freeman
Yazısı Çirkin Çocuklar İçin Neler Yapılabilir? (Etkili Çözümler)