DİVAN-I HÜMAYUN NEDİR VE DİVAN-I HÜMAYUN’UN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Osmanlılar, beylikten devletliğe geçişte ciddi bir örgütlenme içine girdiler. Orhan Bey döneminde başlayan yapılanmanın en temel taşı, “Divan-ı Hümayun”dur.

Bir devletin ayakta tutan yapı taşlarından biri “teşkilatlanma”dır. İyi bir teşkilat yapısı ile hem bürokratik işler daha sağlıklı ilerler hem de ülkedeki huzur ve barışın kalıcılığı sağlanır.

Bu yazıda şunların cevaplarını bulacaksınız?

• Divan-ı Hümayun nedir?
• Divan-ı Hümayun ne zaman, kim tarafından kuruldu ve yine ne zaman, kim tarafından kaldırıldı?
• Divan-ı Hümayun’un özellikleri nelerdir?
• Divan-ı Hümayun’a kimler katılır?

Divan-ı Hümayun Nedir?

İlk Türk – İslam devletlerinde halkın, sorunlarını aktardığı yargı organı “Divan-ı Mezalim”dir. Bunun devamı olarak Osmanlı’da “Divan-ı Hümayun” vardır. Ancak Divan-ı Hümayun’da her şey görüşülebilirdi. Yani günümüzdeki “Bakanlar Kurulu”nun o zamanki karşılığıdır. Padişah için bir danışma meclisidir. Son sözü yine hükümdar söylerdi. Beğenmediği kararları Divan-ı Hümayun’a geri gönderebilirdi.

Divan-ı Hümayun’la İlgili Bilinmesi Gerekenler

• Orhan Bey tarafından kuruldu.
• Fatih Sultan Mehmet’e kadar padişahlar başkanlık etti.
• Hükümdarlar için bir danışma organıdır.
• Alınan kararlarla ilgili son sözü padişah söylerdi.
• Fatih Sultan Mehmet, başkanlık işini “Vezir-i Azam”a devrederek toplantıları “Kasr-ı Adl” denen pencereden izlemiştir.
• Alınan kararlar “Mühimme” denen defterlere yazılmıştır.
• Kararların kayıtlarını “Tahvil, Rüûs, Amedi ve Beylikçi” kalemleri tutardı.
• Alınan kararlara “ifta”, kararın yayımlanmasına “fetva” denirdi.

Divan-ı Hümayun’a Kimler Katılırdı?

• Vezir-i Azam
• Nişancı
• Defterdar
• Şeyhülislam
• Kaptan-ı Derya
• Yeniçeri Ağası
• Kazasker

Divan-ı Hümayun Kim Tarafından, Ne Zaman Kaldırıldı?

II. Mahmut, devlet yapısını modernleştirme amacındaydı. Bu modernleştirmeden Divan-ı Hümayun da payını aldı. II. Mahmut, nazırlıkları (bakanlıkları) kurdu ve Divan-ı Hümayun’un işlevselliği kalmadı. Bunun üzerinde kaldırılması gerekliliği doğdu.