3 Ağustos 2026

Eğitim Aşkına

Her şey daha iyi bir dünya için…

ALBERT EINSTEIN’IN ATATÜRK’E MEKTUBU

II. Dünya Savaşı yaklaşırken o dönemin Alman hükümeti, Yahudi kökenli bilim insanları için hayatı daha da zorlaştırmıştı. Einstein da o dönemde Atatürk'e kırk tane bilim insanının adını önerip onlara daha iyi çalışma imkanları sunmasını rica etmiştir.

Mustafa Kemal ATATÜRK, çağdaş Türk milletinin temellerini atan, ülkemizin kurucusu, başarılı bir asker ve siyasetçidir. Bilime verdiği önem sayesinde Türkiye Cumhuriyeti’ni içinde bulunduğu koşullara rağmen muasır medeniyetler seviyesine çıkarmayı başarmıştır.

II. Dünya Savaşı yaklaşırken o dönemin Alman hükümeti, Yahudi kökenli bilim insanları için hayatı daha da zorlaştırmıştı. Einstein da o dönemde Atatürk’e kırk tane bilim insanının adını önerip onlara daha iyi çalışma imkanları sunmasını rica etmiştir. Bunun üzerine de Mustafa Kemal ATATÜRK, bu insanları ülkemize davet etmiştir. Daveti kabul edenler İstanbul Üniversitesi ve Ankara Dil, Tarih, Coğrafya Fakültesinde dersler vermişlerdir. Bilgileriyle Türk bilim insanlarına öncülük edip birçok öğrenci yetiştirmişlerdir. Albert Einstein’ın mektubu bugün Başbakanlığa bağlı olan Cumhuriyet Arşivi’ndedir. Dönemin Başbakanı İsmet İnönü ve Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip Bey’in imzalarıyla…

Mektubun aslı, Cumhuriyet Arşivi’ndedir.

Ekselansları Atatürk,

OSE Dünya Birliği’nin şeref başkanı olarak, Almanya’dan kırk profesörle doktorun bilimsel ve tıbbi çalışmalarına Türkiye’de devam etmelerine müsaade vermeniz için başvuruda bulunmayı ekselanslarından rica ediyorum. Sözü edilen kişiler, Almanya’da halen yürürlükte olan yasalar nedeni ile mesleklerini icra edememektedirler. Çoğu geniş tecrübe, bilgi ve ilmi liyakat sahibi bulunan bu kişiler yeni bir ülkede yaşadıkları takdirde son derece faydalı olacaklarını ispat edebilirler.

Ekselanslarından ülkenizde yerleşmeleri ve çalışmalarına devam etmeleri için izin vermeniz konusunda başvuruda bulunduğumuz tecrübe sahibi uzman ve seçkin akademisyen olan bu kırk kişi birliğimize yapılan çok sayıda müracaat arasından seçilmişlerdir. Bu ilim adamları hükümetinizin talimatları doğrultusunda kurumlarınızın herhangi birinde bir yıl boyunca hiçbir karşılık beklemeden çalışmayı arzu etmektedirler.

Ekselanslarının sadık hizmetkârı olmaktan şeref duyan,

Prof. Albert Einstein

Einstein’ın Atatürk’e Yazdığı Mektupla Türkiye’ye Gelen Bilim İnsanları

Andreas Schwarz: Hukuk Profesörü 
Karl Strupp: Hukuk Profesörü
Wilhelm Röpke: Ekonomist
Dankwart Rüstow: İktisat profesörü
Gerhard Kessler: Ekonomist
Umberto Ricci: İktisatçı
Fritz Neumark: Hesap, Vergi Uzmanı
Fritz Arndt: Kimya Profesörü
Erich Frank: İnsülini Bulan Profesör
Hans Reichenbach: Mantık-Felsefe Profesörü
Curt Kosswig: Zoolog
Wilhelm Liepman: Dünyaca Ünlü Jinekolog
Benno Landsberge: Asurolog, Sümerolog, Tarihçi
Georg Rohde: filoloji Profesörü
Alfred Heilbronn: Botanikçi
Richard Von Mises: Matematik Profesörü
Clemens Holzmeister: Mimar (TBMM Binası)
Bruno Taut: Mimar
Ernst E. Hirsch: Hukuk Profesörü
Rudolf Belling: Heykeltıraş
Alfred isaac: İktisat Profesörü
Herbert Louis: Coğrafya Profesörü
Erich Auerbach: Filolog
Traugott Fuchs: Filolog
Karl Steuerwald: Filolog
Karl Menges: Filolog
Clemens Möller: Filolog
Felix Haurowitz: Kimya Profesörü
Hubert Melzig: Filolog
Philip Schwartz: Tıp Profesörü
Rudolf Nissen: Tıp Profesörü
Wilhelm Salomon-calvi: Jeolog
Harry Dember: Fizik Profesörü
Paul Hindemith: Besteci Müzisyen
Eduard Zuckmayer: Müzisyen
Gustov Oelsner: Şehir Plancısı, Mimar
Alfred Marchionin: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin Kurucusu
Joseph Igersheimer: Profesör, Göz Uzmanı
Carl Ebert: Opera Sanatçısı Profesör
Kurt Bittel: Arkeolog
Hans Güstav: Arkeolog
Alfred Kantorowicz: İstanbul Dişçilik Fakültesi’nin Kurucusu Profesör
Leo Spitzer: Edebiyat Profesörü
Erwin Freundlich: Astronomi Profesörü
Ernst Von Aster: Felsefe Tarihçisi Profesör
Wilhelm Peters: Psikolog Profesör
Gustov Güterbock: Hititoloji Profesörü
Ernst Rudolf Reuter: Şehir Plancısı – Mimar. (Daha Sonra Batı Berlin’in İlk Belediye Başkanı)
Walter Ruben: Arkeolog – Tarihçi
Wolfram Eberhard: Sinolog
Annemarie Gabain: Sinolog

Serbay KAYGANACIOĞLU (serbayk@egitimaskina.com)