STEM NEDİR? NE İŞE YARAR?

Ülkelerin genel eğitim politikaları her zaman güncel olmak zorundadır. Yani 30 yıl önceki bir sistemi şimdi kullanmanız sağlıklı sonuçlar vermeyecektir. Bu yüzden eğitim programları, içinde bulundukları dönemin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak hazırlanır.

Bir ülkedeki eğitim programının başka bir ülkede aynen uygulanarak yine aynı sonuçları vermesi mümkün değildir. Çünkü imkanlar ve kültürel şartlar birbirinden farklıdır. Ancak hepsinin ortak bir noktası vardır: En az çabayla ve kalıcı şekilde en iyi sonucu elde etmek. Dünyadaki büyük olaylar -savaşlar, ekonomik buhranlar, çok büyük afetler- küresel çapta değişiklikler olmasına yol açar. Yeni teknolojiler, yeni silahlar, farklı bakış açıları gibi değişimler ortaya çıkar. 90’lı yıllardan itibaren bilgisayarın her eve girmesi, 2000’li yıllardan itibaren ise bu bilgisayarların genel bir ağ (internet) ile birbirine bağlanması bizleri birçok yenilikle karşılaştırdı.

Günümüzde bir ülkenin ayakta kalması için sadece ordular veya geniş topraklar yeterli değildir. Eğitimli bir nüfus ve güçlü bir ekonomi şarttır. Bunu başarmak için de yayılmakta olan eğitim akımlarını takip etmek gerekir. Son yıllarda eğitim programlarında yer alan “STEM (Science, Technology, Engineering, Math)” ise şu an bunların en bilineni.

STEM’in amacı akademik disiplinleri, gerçek hayattan konularla ilişki kurularak öğrencilerin Fen, Teknolojiyi, Mühendislik ve Matematik konularını okul, toplum, iş ve girişimlerinde kullanarak; küresel ekonomide iyi derecede rekabet edebilecek bilimsel yaratıcılığı yüksek, inovasyon yapabilecek bireyler yetiştirmektir (Sanders, 2009). Ders disiplerinin mühendislikle iç içe geçmesi gibi düşünülebilir. Temeldeki amacı, üretmektir. Çünkü üreten toplumlar güçlü olur ve belli bir refah seviyesine ulaşabilir.

Ülkemizde STEM, MEB’in 2015-2019 stratejik planında yer almasına rağmen belli bir eylem planı mevcut olmadığından çalışmalar için genel olarak TÜBİTAK destek vermeye başlamıştır. Ayrıca birçok özel okul da derslere yönelik bazı çalışmalarda STEM’i baz almaya başlamıştır.

STEM İLE ÖĞRENCİLER NE KAZANIR?

STEM çalışmaları, üretime odaklıdır. Önceki yıllarda verilen proje ödevlerine benzediğini varsayabiliriz. Fakat bu kez bilgiler soyut şekilde kalmaz. Mühendislik felsefesine uygun şekilde bir ürün elde edilir. Böylece dersler ezberden çıkar ve elde edilen bilgiler günlük hayatta kullanıldığı için öğrenilenler kalıcı hale gelir. Bu sayede öğrenciler çeşitli mesleki becerileri de kazanmış olurlar. Ayrıca karşılaşabilecekleri sorunlarla baş edebilmeyi, takıldıkları noktalarda çözümler yeterli gelmezse alternatifler üretebilmeyi öğrenirler. Mesela kendilerini bir çevre mühendisi olarak düşünüp evsel atıkların geri dönüşümü, çevrenin korunması gibi konularla ilgili sorunları tespit edip bunlara somut çözümler üretebilirler. İşte bu noktada disiplinler arası bir çalışma da gerektiğinden tek bir ders alanından çıkıp bilgilerini başka bilgilerle sentezleyerek sonuca gidebilirler.

Çağımız bilgi çağı fakat bilgiye çabuk ulaşabildiğimizden günümüz çocukları emek vermenin önemini ve faydasını bilmiyor. Bugün sosyal medyadaki mecraları kapasanız, interneti kesseniz veya cep telefonuyla iletişim kurulmasını yasaklasanız elimizde, ne yapacağını bilemeyen ve her şeyi hazır beklediği için herhangi bir şey üretemeyip yok olmayı bekleyen bireyler kalır. İşte bundan yola çıkarak adı STEM veya başka bir şey dahi olsa çocuklarımızın üretkenliğini, ürünün altındaki tasarım ve üretim sürecini araştırma merakını ortaya çıkaracak çalışmaları daima desteklemeliyiz.

Serbay KAYGANACIOĞLU (serbayk@egitimaskina.com)