UZAKTAN EĞİTİM
Uzaktan eğitim, fiziksel olarak ayrı mekanlarda olan öğretmen ve öğrenci(ler)in TV, video, bilgisayar, cep telefonu, yazılı metaryaller vb. yardımıyla etkileşimde bulunmasıyla gerçekleşen eğitimdir.
Uzaktan eğitim hangi sebeplerle gerçekleştirilir?
- Çok daha geniş kitlelere eğitim verebilmek
- Eğitimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayabilmek
- Öğrenme isteği duyan kişi veya kişilerin fiziken farklı yerlerde olan uzmanlardan yararlanmak istemesi
- İlgileri, yaşları, coğrafi koşulları vb. nedeniyle okula gelemeyen veya eğitimde geri kalmış öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak
- Her kişiye belli bir ölçüde dilediği hız ve yöntemle öğrenme imkanı sağlayarak geleneksel eğitimin sınırlılıklarını gidermek
Yüz yüze eğitim mi, uzaktan eğitim mi?
Yüz yüze eğitim veren bir öğretmen veya eğitmen, öğrencilerle bire bir temas halindedir. Gerektiğinde anlatması gerekenleri jestlerle de destekleyebilir. Öğrencilerin konuyu anlayıp anlamadıklarını onların jest ve mimiklerinden anlayabilir. Grupla öğrenmenin faydalarından yararlanabilir. Uzaktan eğitimde ne yazık ki bunlar mümkün değildir. Her şey bir ekranla sınırlıdır. Fakat yapılan araştırmalar bize gerekli koşullar sağlandığında uzaktan eğitimin de en az yüz yüze eğitim kadar başarılı olduğunu göstermiştir.
Uzaktan eğitimde hangi teknolojilerden yararlanılır?
Uzaktan eğitimin temeli teknolojidir. Biz bunları genel olarak dört grupta toplarız:
- İşitsel araçlar
- Video
- Bilgisayar
- Basılı materyaller
Uzaktan eğitim için en iyi teknoloji hangisidir?
Aklımıza en çok geleni bilgisayar olsa da aslında hepsi farklı bir özelliğiyle ön plana çıktığından duruma ve ihtiyaca göre bir seçim yapılması gereklidir. Mesela tarih öğretiminin bazı yerlerinde video etkiliyken bazı yerlerinde bilgisayardan destek almak gerekebilir. Hatta öğrenme isteği duyan kişilerin zeka alanlarındaki farklılıklar da belirleyici olabilir. Buna dayanarak insanların birbirinden farklı stilde öğrendiklerini de vurgulamadan geçemeyiz. Kimisi sadece işiterek anlarken kimisi aynı anda hem işitsel hem de görsel desteğe ihtiyaç duyabilir. Kimi insanlar da görüntünün sesten daha çok dikkat çektiğini söyleyip sadece sesle yetinebilir. İşte burada bireysel farklılıklar ön plana çıkmaktadır.
Uzaktan eğitimin etkililiği nasıl sağlanır?
Uzaktan eğitim, çok iyi bir planlama gerektirir. Doğaçlama bir şeyler yapılması onun doğasına aykırıdır. Bu yönüyle ele alındığında çok da kolay uygulanabilen bir yöntem olmadığı fark edilmektedir.
Öğrenciler açısından bakarsak onların öğrenme ihtiyaçlarının karşılanması önemlidir. Öğrencinin motivasyon, planlama, öğrenilen içeriği analiz etme ve uygulama gibi yeteneklere sahip olması gerektiğinden süreç onlar için daha karışık bir hale gelebilir. Bunun farklılıkların temelinde değişik faktörler vardır:
- Uzaktan eğitim alan kişilerin yaşı ileri olabilir, bakmakla yükümlü oldukları aileleri olabilir, zaman yönünden sorun yaşayabilirler.
- Kişilerin öğrenme amaçları birbirinden farklı olabilir. Biri diploma için öğrenirken bir diğeri terfi etmek için ya da bir hobisini geliştirmek için eğitim alıyor olabilir.
- Öğretmenin anlık desteği yoktur. Bunun yanında sosyal bir ortam bulunmadığından motive edici faktörlere rastlanmaz.
- İçsel motivasyonu düşük, öğrenme isteği olmayan veya kendi kendine güdülenmekte zorlanan kişiler için etkili değildir.
- Öğrenciler, kullanılan teknolojik araç gerece hakim olamayabilir. Bu da belli bir süre geçmesini gerektirir.
Uzaktan eğitimin artıları nelerdir?
Uzaktan eğitimin temeli teknoloji olduğundan teknolojinin bize kattığı her şeyi bir artı olarak ele alabiliriz.
- Genelinde zaman kısıtlaması yoktur. “Canlı yayın” dışındaki durumları bizim seçeceğimiz bir zaman dilimine göre ayarlayabiliriz.
- Materyallerin fiziksel boyutu çok düşük olduğundan muhafaza ve taşıma yönünden bize zorluk çıkarmazlar. İhtiyaç duyduklarımızı dijital belleklerde veya bulut depolama alanlarında barındırabiliriz.
- Sınırsız tekrar imkanı sağlarlar. Mesela cep telefonumuza yüklediğimiz bir uygulama üzerinde konuyla ilgili benzer veya farklı soruları defalarca çözebiliriz.
- Tehlike yaratabilecek durumları benzetim (simülasyon) kullanarak tehlikesiz hale getirebilir.
- Fiziken başka yerlerde olan kişilerin bilgi birikiminden faydalanabiliriz.
- Bizle ortak paydada buluşabilecek diğer öğrencilerle dijital ortamda iletişime geçebiliriz.
Günümüz eğitim sistemlerine katılmaya çalışılan uzaktan eğitim birçok avantaj ve dezavantajı da beraberinde getiriyor. Her ne olursa olsun bilgilenmek adına yapılan her şey değerlidir. Ne var ki kullanımı çok kolay gibi görülse de uzaktan eğitimde bile iyi bir planlama şarttır. Yani öğrenme isteği duyan kişiye sihirli bir değnek verilmemektedir. Kişi yine çalışmak, tekrar etmek ve eksiklerini gidermek zorundadır. Bunun bilincine varmış olanlar böyle etkili bir sistemden daima en üst düzeyde faydalanacaklardır.
(Serbay KAYGANACIOĞLU – serbayk@egitimaskina.com)
