Ertuğrul Gazi, atalarımızdan olan Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Bey’in babasıdır. Kendisinin babası olarak Süleyman Şah gösterilse de daha sonraki kayıtlarda babasının “Gündüz Alp” olduğu ortaya çıkmıştır.
Cengiz Han’ın büyük yağmasından sonra yerini yurdunu terk eden Süleyman Şah; Rakka civarında, Caber Kalesi’ne yakın bir yerde Fırat Nehri’ni geçmeye çalışır ve bunu başaramayıp ölür. Bunun üzerine de Ertuğrul Bey, aşiretin yeni reisi seçilir. Kardeşi Dündar Bey’i de yanına alarak batıya yönelir. Sivas yakınlarında konaklarken Selçuklu ordusu ile büyük bir Moğol birliğinin savaşına tanık olur. Selçukluların yenilmekte olduğunu gören Ertuğrul Bey onların yardımına koşar ve bu savaştan galip ayrılmalarını sağlar. Bunun üzerine Selçuklu hükümdarı Alaeddin, Ertuğrul Bey’e hilat gönderir (hilat göndermek: Bir hükümdarın, başarılı işler yapan kişiye ödül olarak değerli kumaş veya kürkten yapılmış kaftan hediye etmesidir.). Ayrıca kendisine ikta olarak Ankara yakınındaki Karadağlar yöresini verir (1230).
Ertuğrul Gazi, Karadağlar civarında bir süre kalır. Oğlu olan Savcı Bey’i Konya’ya gönderir ve bunun üzerine de Domaniç Dağları, Söğüt ve Karacaşehir kendisine verilir. O bölgedeki Afşar ve Çavdar Aşiretlerinin yıkıcı faaliyetlerini bastırır. Hristiyan tekfurlarla da iyi geçinir. Adaletli ve yardımsever olması onu her kesimden kişinin gözünde değerli kılar. Gitgide güçlenir fakat onun güçlenmesi, Karacahisar tekfurunun gözünü korkutur. Bu nedenle tekfur, ona karşı cephe alır. Bunun üzerine Ertuğrul Gazi, Sultan Alaeddin’i Karacahisar’ın alınması için teşvik eder. Şehir kuşatılır. Moğollar’ın Konya Ereğli’sini kuşatması üzerine Alaeddin geri dönse de Ertuğrul Bey Karacahisar’ı kuşatmaya devam eder ve sonunda kaleyi fetheder. Tekfuru ve kardeşlerini esir edip Konya’ya gönderir.
Ertuğrul Gazi, Selçuklu hükümdarı Sultan Alaeddin’in ölümüne kadar o bölgenin fethi için çok çalışmıştır. Sonraki dönemde yaşanan taht kavgalarına müdahil olmayıp yine tekfurlarla mücadele etmiştir. 1281 veya 1283 yılında, 90’lı yaşlarda hayatını kaybeder. Onun akıllı politikaları, daha sonraki dönemde bölgede hüküm sürecek olan oğlu Osman Bey için oldukça olumlu şartlar oluşmasını sağlamıştır. Türbesi bugün Bilecik ilinin “Söğüt” ilçesindedir.
Serbay KAYGANACIOĞLU (serbayk@egitimaskina.com)
